Çocuklar genel olarak 2 yaş civarında “anne gel, anne su, baba gitti” gibi ifadeler kullanmaya başlarlar. Bu döneme girdiğinde ailelerde yavaş yavaş beklentiler oluşmaya başlar eğer beklenen durumlar gerçekleşmezse acaba benim çocuğum konuşmayacak mı, neden konuşmuyor gibi sorular oluşabilir.
Gecikmiş Dil ve Konuşma Nedir?
Çocuğun konuşması gereken yaşta konuşması başlamamışsa veya kendi yaşıtlarından çok gerideyse bu durum gecikmiş konuşma olarak adlandırılmaktadır.
Gecikmiş Dil ve Konuşmanın Nedenleri?
Gecikmiş konuşmaya neden olabilecek birçok durum bulunmaktadır. Doğumsal anomaliler örneğin damak dudak yarığı, zeka geriliği, fiziksel yetersizlikler, işitme, görme gibi duyusal eksiklikler dil ve konuşma becerilerinin gelişmesinde gecikmelere neden olabilmektedir.
Gebelik döneminde annenin doktor kontrolü haricinde ilaç kullanması, alkol ve sigara kullanımı, annenin psikolojik süreçleri gibi durumlar bebeğin beyin gelişimini etkilediğinden çocuklarda gecikmiş konuşma görülebilmektedir.
Erken çocukluk dönemin de çocuğun sık sık hastalanması veya uzun süreli hastalıklar geçirmesi konuşmada gecikmeye neden olabilmektedir. Çocuğun dil ve konuşma becerilerinin gelişmesi için zayıf bir ortamın olması, çocuğun anne-babayla etkileşiminin az olması yeterli uyaran alamaması veya elektronik aletlerle fazla etkileşimli olması nedenler arasında olabilmektedir.
Çocuklarda dil ve konuşma gelişimi yukarıda bahsedilen nedenlerden bağımsız olarak kalıtsal nedenlerden dolayı gecikmeler olabilmektedir. Bu çocuklar zamanla kendiliğinden yaşıtlarını yakalayabildikleri gibi dil ve konuşma terapisi desteğiyle de yaşıtlarını yakalanabilmektedirler. Bu çocukların zeka ve gelişim aşamaları normaldir. Sözel olmayan iletişim becerileri sözel olan iletişim becerilerine göre daha iyidir. Genel olarak alıcı dil becerileri ifade edici dil becerilerine göre daha iyidir ama bazen hem alıcı hem ifade edici dil becerilerinde de zayıflık olabilmektedir.
Gecikmiş Konuşmanın Belirtileri Nelerdir?
Kelime dağarcığı zayıf olabilir. Kısıtlı kelimelerle kendilerini ifade etmeye çalışmaktadırlar.
• Söylenenleri anlarlar fakat ifade etmede zorlandıkları için bazen hiç konuşmayabilirler.
• Kendi yaşıtlarıyla oyun oynamaktan kaçınırlar, kendilerinden daha büyük çocuklarla oyun oynamayı tercih edebilirler.
• Sözel olmayan iletişim becerileri gelişmiştir, kendilerini jest ve mimikle anlatmaya çalışabilirler.
• Anlaşılmadığı veya kendini ifade edemediği zaman ağlama krizleri gözlenebilir.
• Bir olay üzerinde dikkat süreleri kısa ve dağınık olabilir.
• Oyun becerileri yaşıtlarına göre zayıf olabilir veya tek başına oyun oynamayı tercih ederler.
• Çevrelerindeki seslere ilgisiz veya tepkisiz görülebilirler.
Gecikmiş Konuşma Terapi Süreci Nasıl İlerlemektedir?
Gecikmiş dil ve konuşma da ayrıntılı bir değerlendirme sonrasında çocuğun güçlü ve zayıf yönleri belirlenerek terapi süreci planlanmaktadır. Terapi sürecinde ailelerin desteği büyük önem taşımaktadır. Etkileşimli ve aile temelli ilerlenmektedir. Gecikmiş konuşma sürecini dil ve konuşma terapistiyle yürütmek büyük önem taşımaktadır.